رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کاشان به همراه سرکنسول جمهوری اسلامی ایران در ترکیه، با حضور در نمایشگاه بین‌المللی CFE استانبول ۲۰۲۶، از بخش‌های مختلف این رویداد تخصصی بازدید کردند.

نمایشگاه CFE استانبول به‌عنوان یکی از رویدادهای مهم منطقه‌ای، بستر مناسبی برای معرفی توانمندی‌های تولیدی، توسعه بازارهای صادراتی و ایجاد ارتباطات مؤثر تجاری میان فعالان صنعت فرش و صنایع وابسته به شمار می‌رود.

نشست هم‌اندیشی تولیدکنندگان فرش ماشینی با محوریت حضور هماهنگ در نمایشگاه بین‌المللی CFE فرش و کفپوش استانبول، عصر چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه با حضور جمعی از فعالان این صنعت در اتاق بازرگانی کاشان برگزار شد.
این نشست که با مشارکت اتحادیه ملی تولیدکنندگان فرش ماشینی و کمیته فرش ماشینی انجمن نساجی کشور و با هدف هم‌افزایی، همفکری و ایجاد وحدت نظر در تصمیمات کلان بازاریابی بین‌المللی و پیشگیری از تبعات منفی رقابت‌های مخرب در بازارهای صادراتی شکل گرفت؛ موضوعی که در آستانه یکی از مهم‌ترین رویدادهای جهانی صنعت فرش ماشینی، بیش از پیش اهمیت یافته است.
 محمود تولایی رئیس اتاق بازرگانی کاشان، با انتقاد صریح از پدیده دامپینگ و رقابت ناسالم میان برخی تولیدکنندگان، بر ضرورت تعیین سقف و کف قیمتی مشترک تأکید کرد و گفت: «لازم است برای حفظ منافع جمعی و اعتبار صنعت فرش ماشینی ایران، یک چارچوب قیمتی منطقی برای خودمان قائل باشیم و از زیر‌فروشی‌های مخرب پرهیز کنیم.»
وی با اشاره به تجربه‌های ناموفق برخی کشورها در بازار جهانی افزود: «در سال‌های گذشته، نمونه‌های مشخصی از ورود غیرحرفه‌ای برخی بازیگران، از جمله تولیدکنندگان چینی، به بازار جهانی را شاهد بوده‌ایم که در نهایت به تضعیف جایگاه جمعی آن‌ها انجامید. این تجربه‌ها باید برای ما درس‌آموز باشد.»
رئیس اتاق کاشان همچنین هشدار داد که بی‌توجهی به هماهنگی و وحدت رویه می‌تواند پیامدهایی فراتر از زیان‌های کوتاه‌مدت اقتصادی به همراه داشته باشد و تصریح کرد: «در صورت بروز رفتارهای ناهماهنگ، حتی ممکن است اعتبار جمعی تولیدکنندگان ایرانی در نمایشگاه‌های بین‌المللی زیر سؤال برود و این مسئله به حیثیت صنعت لطمه بزند.»
علی فرهی رئیس کمیته فرش ماشینی با اشاره به چالش اصلی تولیدکنندگان در نمایشگاه‌های خارجی، گفت: «مسئله اصلی ما اختلاف قیمت‌هاست؛ البته در بازار داخلی، تفاوت قیمت‌ها تا حدی قابل توجیه است، چرا که توان مالی و شرایط بنگاه‌ها با یکدیگر متفاوت است و ممکن است برخی تولیدکنندگان به دلیل فشارهای مالی ناچار به فروش با قیمت پایین‌تر باشند.»
وی با تأکید بر تفاوت ماهوی بازار داخلی و نمایشگاه‌های بین‌المللی افزود: «حضور در نمایشگاهی مانند استانبول، مستلزم هزینه‌های سنگین چند میلیارد تومانی است. وقتی شرکتی توان ورود به چنین رویدادی را دارد، به این معناست که از حداقل توان مالی برخوردار است و دیگر فروش با قیمت‌های شکننده و غیرمنطقی توجیهی ندارد.»
فرهی با اشاره به وضعیت رقابتی بازار استانبول تصریح کرد: «خوشبختانه در این نمایشگاه، رقیب جدی از سوی تولیدکنندگان ترک در بازه قیمتی فرش ماشینی ایران وجود ندارد و فرش‌های ایرانی با قیمت‌های مشخص، جایگاه تثبیت‌شده‌ای دارند؛ بنابراین اختلاف‌سازی در قیمت‌ها تنها منجر به آسیب زدن به منافع جمعی می‌شود.»
رئیس کمیته فرش ماشینی با یادآوری برخی اتفاقات نامطلوب سال گذشته گفت: «متأسفانه در دوره قبل، گزارش‌هایی مطرح شد مبنی بر اینکه برخی افراد در فضای سالن‌های نمایشگاهی، اقدام به شناسایی مشتریان سایر تولیدکنندگان و هدایت آن‌ها به غرفه‌های دیگر می‌کردند. این رفتار نه حرفه‌ای است و نه منصفانه و زحمات مجموعه‌هایی را که با هزینه و برنامه‌ریزی در نمایشگاه حضور یافته‌اند، زیر سؤال می‌برد.»
وی با بیان اینکه بازگشت سرمایه در نمایشگاه نیازمند فروش حداقلی اما منطقی است، خاطرنشان کرد: «محاسبات ما نشان می‌دهد حتی با فروش محدود اما با قیمت اصولی، می‌توان هزینه‌های حضور در نمایشگاه را پوشش داد؛ بنابراین راه‌حل، رقابت مخرب نیست، بلکه جمع‌بندی مشترک، اتحاد و همبستگی صنفی است.»
فرهی در پایان تأکید کرد: «اگر با نگاه جمعی و هماهنگ در نمایشگاه‌های بین‌المللی حاضر شویم، نه‌تنها از زیان‌های فردی و صنفی جلوگیری می‌شود، بلکه می‌توانیم جایگاه فرش ماشینی ایران را در بازارهای جهانی تثبیت و تقویت کنیم.»
علیرضا پورابراهیمی، عضو اتاق کاشان و مدیرعامل شرکت فرش بزرگمهر، دیدگاه متفاوتی درباره حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی ارائه داد. او با تأکید بر اینکه نمایشگاه صرفاً بخشی از کل فرآیند فروش است، توضیح داد: «نمایشگاه فرصت معرفی و بازاریابی محصولات است و نباید صرفاً با هدف فروش کوتاه‌مدت به آن نگاه کرد. تجربه من نشان داده است که تمرکز بر فروش فوری در نمایشگاه، نه تنها بازدهی مطلوب ندارد، بلکه می‌تواند تصمیمات کلان بازاریابی و قیمت‌گذاری را تحت تأثیر قرار دهد.»
پورابراهیمی با اشاره به تجربه‌های گذشته در بازارهای آلمان و لندن گفت: «در جریان حضور در نمایشگاه‌ها، قیمت‌گذاری مستقیم روی فرش‌ها در همان لحظه عملی نیست و حتی در مواردی ممکن است موجب تضییع منافع تولیدکننده شود. به همین دلیل من ترجیح می‌دهم فرآیند فروش و مذاکرات قیمت در پس زمینه و پشت میز مذاکره انجام شود، نه آنجا که مشتریان و رقبا در حال رصد فعالیت‌ها هستند.»
وی افزود: «با توجه به تنوع توان مالی و شرایط هر تولیدکننده، امکان تعیین یک قیمت واحد در همان محیط نمایشگاه وجود ندارد و هر شرکت باید با درنظر گرفتن بازار هدف، ظرفیت تولید و استراتژی فروش خود، بازه قیمتی مناسب را مشخص کند. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد که نگاه بلندمدت و تمرکز بر اعتبار برند و معرفی کالا، ارزش بیشتری نسبت به فروش فوری در نمایشگاه دارد.»
پورابراهیمی در پایان تأکید کرد که هدف اصلی از حضور در نمایشگاه‌ها، ایجاد ارتباط با بازارهای بین‌المللی، شناخت رقبا و تثبیت جایگاه برند است و نه رقابت قیمتی کوتاه‌مدت. به گفته او، هماهنگی و اتحاد صنفی در تعیین رویه‌ها اهمیت بالایی دارد، اما هر شرکت باید بر اساس استراتژی خود تصمیم‌گیری کند و از فروش فوری با قیمت‌های ناپایدار پرهیز کند.
علی مقیم عضو هیئت نمایندگان اتاق کاشان به پیچیدگی‌های تصمیم‌گیری در بازار فرش ماشینی اشاره کرد و گفت: «مسائل قیمت‌گذاری و رقابت در نمایشگاه‌های بین‌المللی صرفاً اقتصادی نیست، بلکه با عوامل اجتماعی، سازمانی و ساختار صنعتی نیز مرتبط است. وقتی یک شرکت قیمت مشخصی ارائه می‌دهد، بازتاب آن بر دیگر تولیدکنندگان و اعتبار جمعی صنعت تاثیرگذار است و باید به این نکته توجه شود.»
مقیم افزود: «تجربه نشان می‌دهد که بدون هماهنگی و درک درست از ظرفیت‌ها و توان فنی هر تولیدکننده، تصمیمات فردی ممکن است باعث پیچیدگی و ناهماهنگی در بازار شود. برخی تولیدکنندگان با نگاه کوتاه‌مدت به نمایشگاه‌ها، ممکن است قیمت‌ها را نامناسب ارائه دهند یا به اعتبار جمعی آسیب بزنند، در حالی که هدف اصلی، تثبیت جایگاه فرش ایرانی در بازار جهانی است.»
وی تأکید کرد: «در نهایت، نشست‌های هم‌اندیشی فرصت مناسبی برای تبادل دیدگاه‌ها، شناسایی چالش‌ها و یافتن راهکارهای مشترک است. هماهنگی، درک واقعیت‌های بازار و توجه به توان مالی و فنی هر شرکت، کلید موفقیت پایدار صنعت فرش ماشینی ایران در عرصه بین‌المللی است.»

نشست تولیدکنندگان فرش ماشینی BCF با رئیس اتاق بازرگانی کاشان، رئیس و دبیر کمیته فرش ماشینی انجمن صنایع نساجی ایران،دبیر اتحادیه ملی تولیدکنندگان فرش ماشینی، عصر سه‌شنبه ۱۰ دی‌ماه ساعت ۱۶:۳۰ در سالن جلسات اتاق بازرگانی کاشان با محور بررسی چالش‌های تأمین مواد اولیه، بورس کالا، رقابت‌پذیری و صادرات فرش ماشینیبرگزار شد.

محمود تولایی رئیس اتاق بازرگانی کاشان در این نشست با اشاره به پیگیری‌های ملی انجام‌شده گفت: طی هفته‌های اخیر و با مصوبه هیئت‌مدیره اتحادیه، مکاتبه رسمی با وزیر صمت درباره مشکلات گرانی الیاف و مواد اولیه از جمله گرانول و پلی‌پروپیلن انجام شده است. در این نامه تأکید شده که نبود سقف رقابت در بورس کالا موجب افزایش خارج از عرف قیمت گرانول شده و به‌تبع آن، قیمت پلی‌پروپیلن نیز به‌شدت افزایش یافته است.

وی افزود: این شرایط باعث شده فرش ماشینی پروپیلن که به‌دلیل قیمت مناسب، سهم قابل توجهی از بازار داخلی و صادراتی را در اختیار داشت، با کاهش قدرت رقابت مواجه شود. اتاق کاشان این موضوع را از مسیرهای مختلف از جمله وزارت صمت، دستگاه‌های نظارتی و سازمان توسعه تجارت پیگیری کرده و آمادگی دارد مکاتبات تکمیلی به‌ویژه در حوزه نخ و مواد اولیه را نیز تا حصول نتیجه ادامه دهد.

علی فرهی رئیس کمیته فرش ماشینی کشور با تأکید بر ضرورت انسجام تولیدکنندگان فرش BCF، از تشکیل کمیته فنی تخصصی فرش ماشینی BCF خبر داد و گفت: هدف این کمیته، جمع‌بندی مسائل فنی و صنفی تولیدکنندگان و پیگیری متمرکز آن‌ها از طریق انجمن نساجی و نهادهای تصمیم‌گیر است. تولیدکنندگان می‌توانند با انتخاب نمایندگان مشخص، مطالبات خود را به‌صورت کارشناسی مطرح کرده و از مسیر قانونی پیگیری کنند.

فرهی تصریح کرد: مسائل تخصصی صنعت فرش ماشینی باید با ادبیات فنی و تعامل سازنده پیگیری شود. کمیته فنی با حضور نمایندگان منتخب تولیدکنندگان، در جلسات مرتبط با وزارت صمت، بورس کالا، بانک مرکزی و سایر نهادها حضور خواهد داشت و پیگیری مطالبات را برعهده می‌گیرد.

علی دریاب دبیر کمیته فرش ماشینی انجمن صنایع نساجی ایران، کمبود مواد اولیه را یکی از چالش‌های اصلی تولیدکنندگان فرش BCF دانست و گفت: عرضه ناکافی گرانول در بورس کالا و محدودیت‌های نقدینگی تولیدکنندگان، فشار مضاعفی به این بخش وارد کرده است. یکی از راهکارهای قابل پیگیری، اخذ مجوز واردات گرانول از کشورهایی مانند عربستان، روسیه و عمان است که حتی با ارز آزاد نیز می‌تواند قیمت تمام‌شده را کاهش دهد.

وی افزود: تعامل میان تولیدکنندگان نخ BCF و تولیدکنندگان فرش می‌تواند بخشی از مشکل سرمایه در گردش را برطرف کند و هم‌زمان منجر به کاهش قیمت مواد اولیه شود. همچنین تسهیل واردات جوت به‌عنوان یکی از مواد مصرفی مهم در فرش‌های BCF باید در دستور کار قرار گیرد.

علی مقیم عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی کاشان با انتقاد از رقابت ناعادلانه در بورس کالا گفت: تعداد واقعی تولیدکنندگان فعال فرش ماشینی BCF محدود و کمتر از ۲۵ واحد است، اما این تولیدکنندگان ناچارند با صنایع غیرمرتبطی مانند گونی‌باف‌ها و نانوون‌ها برای تأمین مواد اولیه رقابت کنند؛ صنایعی که اساساً به نخ لایه‌ای BCF نیاز ندارند.

وی تأکید کرد: فرش ماشینی یکی از صنایع با ارزش افزوده بالاست که مواد اولیه یک‌دلاری را به محصولی با ارزش حدود سه دلار تبدیل می‌کند، آن هم با حداقل ارزبری. تفکیک فوری سهمیه مواد اولیه و اختصاص حداقل ۲۵ درصد از سهمیه به تولیدکنندگان واقعی فرش ماشینی، می‌تواند از دست رفتن بازار شب عید و ماه رمضان را تا حدی جبران کند.

سیدرضا لاجوردی عضو اتاق بازرگانی کاشان نسبت به شکل‌گیری بازار سیاه مواد اولیه هشدار داد و گفت: طی سال‌های اخیر، به‌دلیل نحوه تخصیص سهمیه‌ها، تولیدکنندگان واقعی فرش ماشینی ناچار به خرید از بازار آزاد شده‌اند که این موضوع هم قیمت تمام‌شده را افزایش داده و هم باعث کاهش سهمیه رسمی آن‌ها در ماه‌های بعد شده است.

وی با اشاره به افزایش شدید قیمت گرانول افزود: اختلاف قابل توجه میان قیمت جهانی و قیمت داخلی مواد اولیه، فشار سنگینی به تولیدکنندگان وارد کرده و در نهایت به تضعیف صادرات فرش ماشینی منجر می‌شود. ساماندهی سهمیه‌ها، شفافیت در اطلاع‌رسانی و تعیین ضوابط کیفی و قیمتی، باید در قالب کمیته فنی به‌صورت جدی دنبال شود.

در پایان این نشست و با جمع‌بندی مباحث مطرح‌شده، آقایان شیبانی، مقیم و صادقیان به‌عنوان نمایندگان تولیدکنندگان فرش ماشینی BCF در کمیته فنی کارگروه فرش ماشینی انجمن صنایع نساجی ایران انتخاب شدند تا پیگیری مطالبات تخصصی این بخش به‌صورت منسجم و هدفمند دنبال شود.

روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کاشان اعلام کرد:
در پی درگذشت زنده یاد مهندسسید علی دیانت، رئیس فقید اتاق بازرگانی کاشان، محمود تولایی با رأی اعضای هیئت نمایندگان، به‌عنوان رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کاشان انتخاب شد.

روابط عمومی اتاق بازرگانی کاشان ضمن گرامیداشت یاد و خاطره زنده یاد مهندس سید علی دیانت، ابراز امیدواری کرد با بهره‌گیری از تجارب و سوابق مدیریتی محمود تولایی در سطوح ملی و استانی، مسیر خدمت‌رسانی به فعالان اقتصادی و توسعه بخش خصوصی منطقه با قوت بیشتری ادامه یابد.

در بیست و سومین نشست خیات نمایندگان اتاق کاشان که با دستور جلسه انتخابات تکمیلی هیأت رئیسه برگزار شد احمد فرهی به عنوان نائب رئیس اول و مهدی هادی زاده  هم به عنوان عضو هیات رئیسه انتخاب شدند.

دوازدهمین جلسه کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی کاشان با محوریت بررسی الزامات و ملاحظات سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری با رویکرد بین‌المللی و با حضور پروفسور سید مصطفی رسولی‌منش، استاد گردشگری پایدار دانشگاه ادیت کوان استرالیا، روز یکشنبه ۷ دی‌ماه ۱۴۰۴ از ساعت ۱۷ در محل اتاق بازرگانی کاشان برگزار شد.

مهدی کارگرنژاد، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق بازرگانی کاشان، با اشاره به چالش‌های موجود در مسیر سرمایه‌گذاری گردشگری گفت: بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در این حوزه، متناسب با نیازها و الگوهای سال‌های گذشته شکل گرفته و این در حالی است که نیازهای نسل جدید گردشگران به‌طور جدی مورد توجه قرار نگرفته است.
وی افزود: امروز با پروژه‌هایی مواجه هستیم که بدون شناخت دقیق بازار هدف و آینده‌پژوهی گردشگری آغاز شده‌اند و در نهایت به بهره‌برداری مؤثر نرسیده یا بلااستفاده مانده‌اند؛ از جمله برخی خانه‌های تاریخی که با هدف تبدیل به مراکز اقامتی مرمت شده‌اند اما فاقد توجیه اقتصادی پایدار هستند.
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق کاشان با تأکید بر اینکه منطقه کاشان بیش از سرمایه، به اندیشه و راهبری علمی نیاز دارد، تصریح کرد: سرمایه در این حوزه وجود دارد، اما نبود نگاه تحلیلی، خلاقیت و بهره‌گیری از دانش روز باعث شده سمت‌وسوی توسعه گردشگری با مخاطره مواجه شود.
کارگرنژاد همچنین از پیشنهاد تشکیل هیئت مشاوران عالی گردشگری منطقه کاشان خبر داد و گفت: این هیئت با حضور متخصصان دانشگاهی، فعالان بخش خصوصی و صاحب‌نظران حوزه گردشگری می‌تواند نقش مؤثری در هدایت صحیح سرمایه‌گذاری‌ها، شناخت بازارهای هدف و تطبیق پروژه‌ها با استانداردهای بین‌المللی ایفا کند.
وی حضور پروفسور رسولی‌منش را فرصتی ارزشمند برای بهره‌گیری از تجارب جهانی در حوزه گردشگری پایدار دانست و افزود: استفاده از دانش روز و ارتباط مستمر با متخصصان بین‌المللی می‌تواند به پایش مستمر توسعه گردشگری و پاسخ‌گویی به نیازهای آینده این صنعت در منطقه کاشان کمک کند.

«ضعف معرفی ظرفیت‌های گردشگری ایران در رویدادهای بین‌المللی و ضرورت تشکیل کمیته مشورتی در کاشان»

شیرزادی، دبیر کمیسیون‌های مشورتی اتاق بازرگانی کاشان، با اشاره به ضعف معرفی ظرفیت‌های گردشگری ایران در رویدادهای بین‌المللی اظهار کرد: تجربه حضور در نمایشگاه‌های جهانی نشان می‌دهد که با وجود ظرفیت‌های بی‌نظیر گردشگری ایران، در حوزه ارائه، روایت و نمایش این توانمندی‌ها عملکرد ضعیفی داشته‌ایم؛ در حالی که برخی کشورها با ظرفیت‌هایی به‌مراتب کمتر، توانسته‌اند با ابزارهای نوین و خلاقانه، تصویر مؤثری از گردشگری خود ارائه دهند.
وی افزود: ایران و به‌ویژه منطقه کاشان از زیرساخت‌ها و ظرفیت‌های کم‌نظیری برخوردار است، اما نبود انسجام فکری و عدم بهره‌گیری از اندیشمندان این حوزه باعث شده بخشی از این ظرفیت‌ها بالفعل نشود.
شیرزادی با اشاره به ضرورت نگاه پیشگیرانه در سرمایه‌گذاری گردشگری تصریح کرد: اگر بتوانیم کمیته‌ای مشورتی پیش از آغاز پروژه‌ها و سرمایه‌گذاری‌ها شکل دهیم، می‌توان چالش‌های آینده را پیش‌بینی و از بروز بسیاری از تعارض‌ها و ناکارآمدی‌ها جلوگیری کرد؛ رویکردی که باید در مقیاس کلان و سیاست‌گذارانه دنبال شود.
وی همچنین با اشاره به احتمال افزایش ورود گردشگران خارجی در آینده نزدیک گفت: لازم است از هم‌اکنون زیرساخت‌های گردشگری، خدمات شهری و استانداردهای بین‌المللی را آماده کنیم؛ چراکه بدون فراهم بودن حداقل‌های مورد انتظار گردشگران خارجی، امکان بهره‌برداری از فرصت‌های بین‌المللی وجود نخواهد داشت.
دبیر کمیسیون‌های مشورتی اتاق کاشان، نگاه جهانی و دانش روز پروفسور رسولی‌منش را فرصتی مهم برای آینده گردشگری منطقه دانست و افزود: بهره‌گیری از این ظرفیت علمی می‌تواند به آماده‌سازی زیرساخت‌ها، اصلاح مسیر سرمایه‌گذاری و ارتقای جایگاه گردشگری کاشان در سطح ملی و بین‌المللی کمک کند.

سرمایه‌گذاری گردشگری بدون برنامه‌ریزی پایدار، به بن‌بست می‌رسد
پروفسور رسولی‌منش با اشاره به روند احیای بافت تاریخی کاشان اظهار کرد: از اوایل دهه ۸۰ و با شکل‌گیری جشنواره احیای بافت تاریخی، مسیر جدیدی برای ورود سرمایه‌گذاری به این حوزه آغاز شد و امروز شاهد نتایج ملموس آن هستیم؛ به‌گونه‌ای که بنا بر آمار ارائه‌شده، بیش از ۵ هزار میلیارد تومان سرمایه‌گذاری گردشگری در کاشان انجام شده و تنها در سال جاری بیش از ۱۳۰ تأسیسات گردشگری جدید ایجاد شده است که بخش قابل توجهی از آن‌ها در بافت تاریخی قرار دارند.
وی ضمن تسلیت درگذشت استاد بهرام بیضایی به مردم کاشان و جامعه فرهنگی کشور، افزود: کاشان از منظر گردشگری، شهری با ظرفیت‌های کم‌نظیر تاریخی، فرهنگی و اکوتوریسمی است و حتی در محافل بین‌المللی نیز این جایگاه شناخته شده است؛ به‌طوری که در تعاملات علمی و حرفه‌ای خارج از کشور، نام کاشان به‌عنوان یک مقصد فرهنگی برجسته مطرح می‌شود.
این استاد گردشگری پایدار با تأکید بر اینکه هدف از حضور در این نشست، نسخه‌پیچی از بیرون نیست، تصریح کرد: فعالان محلی بهتر از هر کسی چالش‌ها و واقعیت‌های میدانی گردشگری منطقه را می‌شناسند، اما آنچه ضروری است، ایجاد یک بازوی فکری و مشورتی علمی برای جهت‌دهی صحیح به سرمایه‌گذاری‌هاست.
رسولی‌منش با اشاره به شعار سازمان جهانی گردشگری (UN Tourism) در سال ۲۰۲۵ با عنوان «تحول پایدار گردشگری» گفت: چالش‌هایی که امروز در کاشان مطرح می‌شود، مختص ایران نیست و در سطح جهانی نیز مورد توجه قرار گرفته است. در سند مفهومی این شعار، سه محور کلیدی برای تحقق توسعه پایدار گردشگری مطرح شده که می‌تواند راهنمای سیاست‌گذاری و سرمایه‌گذاری در منطقه باشد.
وی نخستین محور را نظام حکمرانی و برنامه‌ریزی هماهنگ گردشگری دانست و افزود: توسعه گردشگری بدون سازوکار مدیریتی منسجم، به پراکندگی تصمیمات و هدررفت منابع منجر می‌شود. تمامی ذی‌نفعان از بخش دولتی، خصوصی و جامعه محلی باید در یک چارچوب واحد و مشارکتی نقش‌آفرینی کنند؛ مفهومی که در دنیا با عنوان «سازمان مدیریت مقصد گردشگری (DMO)» شناخته می‌شود.
رسولی‌منش دومین محور را تدوین برنامه راهبردی گردشگری منطقه‌ای عنوان کرد و گفت: بدون برنامه‌ای جامع که نقش هر دستگاه، زیرساخت‌ها، آموزش نیروی انسانی و اولویت‌های سرمایه‌گذاری را مشخص کند، امکان توسعه پایدار وجود ندارد. سرمایه‌گذاری باید در چارچوب یک نقشه راه مشخص انجام شود، نه به‌صورت جزیره‌ای و سلیقه‌ای.
وی سومین محور تحول پایدار را شناخت نسل‌های جدید گردشگران و بازار هدف برشمرد و تأکید کرد: سرمایه‌گذاری گردشگری بدون شناخت دقیق نیازها و انتظارات نسل‌های جدید، از جمله نسل Z و آلفا، با ریسک بالای عدم بازگشت سرمایه همراه است. پیش از هر سرمایه‌گذاری باید مشخص شود که محصول گردشگری برای چه جامعه هدفی طراحی شده و چه مزیت رقابتی‌ای ایجاد می‌کند.
این استاد دانشگاه با اشاره به حجم بالای سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در کاشان خاطرنشان کرد: اگر سرمایه‌گذاری‌ها بدون مطالعه بازار، اولویت‌بندی و جهت‌گیری درست انجام شود، نه‌تنها به نتیجه مطلوب نمی‌رسد، بلکه می‌تواند مسیر سرمایه‌گذاری‌های آینده را نیز مسدود کند.
رسولی‌منش در پایان، تشکیل شورای مشاوران عالی گردشگری منطقه کاشان را اقدامی مؤثر برای پیوند دانش، تجربه و سیاست‌گذاری دانست و گفت: این شورا می‌تواند به‌عنوان بازوی فکری بخش عمومی و خصوصی، در هدایت سرمایه‌گذاری‌ها، برنامه‌ریزی بلندمدت و تضمین پایداری توسعه گردشگری نقش‌آفرینی کند.

«کاشان؛ ایران کوچک با ظرفیت‌های تاریخی و طبیعی بی‌نظیر که باید به نسل جوان معرفی شود»

سیف‌الله امینیان، پیشکسوت میراث فرهنگی و گردشگری، با تأکید بر ظرفیت‌های کم‌نظیر کاشان گفت: کاشان از نظر تنوع جاذبه‌های طبیعی و اکوتوریسم، نمونه‌ای کم‌نظیر در کشور است؛ به‌گونه‌ای که در فاصله‌ای کمتر از ۴۵ دقیقه می‌توان از کویر به مناطق کوهستانی و دشت دسترسی داشت. این ویژگی، کاشان را به «ایران کوچک» تبدیل کرده است؛ شهری که تقریباً همه مؤلفه‌های طبیعی و فرهنگی ایران را در خود جای داده است.
وی با اشاره به جایگاه تاریخی کاشان افزود: برخلاف بسیاری از شهرهای تاریخی ایران که در دوره‌هایی پایتخت بوده و با منابع حکومتی توسعه یافته‌اند، کاشان هیچ‌گاه پایتخت نبوده و تمام آبادانی، صنایع دستی، معماری، نساجی و هویت فرهنگی خود را مرهون تلاش و سرمایه مردمش است.
امینیان با انتقاد از ضعف معرفی ظرفیت‌های شهر تصریح کرد: متأسفانه مردم کاشان، به‌ویژه نسل جدید، آن‌گونه که باید با داشته‌های تاریخی و فرهنگی شهر خود آشنا نیستند و این موضوع حتی در سطح ملی نیز قابل مشاهده است.
این پیشکسوت میراث فرهنگی، آموزش را راهکار اصلی حفظ هویت شهری دانست و پیشنهاد کرد: با همکاری آموزش‌وپرورش، کارشناسان میراث فرهنگی در مناسبت‌های مختلف در مدارس حضور یابند و دانش‌آموزان، به‌ویژه نسل نوجوان و جوان، از طریق آموزش و بازدیدهای میدانی با تاریخ، هویت و ظرفیت‌های کاشان آشنا شوند. به گفته وی، تقویت رسانه‌های محلی و تولید محتوای هویتی نیز برای معرفی بهتر کاشان به مردم شهر و کشور، ضرورتی جدی است.

«اتاق بازرگانی کاشان آماده حمایت از سرمایه‌گذاری‌های گردشگری با همکاری سازمان‌های متولی است»

شجری، دبیر اتاق بازرگانی کاشان، با اشاره به فعالیت مستمر کمیسیون گردشگری اتاق از ابتدای دهه ۹۰ گفت: رویکرد اتاق بازرگانی، فراهم‌سازی زیرساخت‌ها و سیاست‌گذاری برای توسعه گردشگری در منطقه کاشان است و در این مسیر، پروژه‌هایی مانند احداث نمایشگاه بین‌المللی با پیگیری بلندمدت اتاق به نتیجه رسیده است.
وی با تأکید بر ضرورت تعیین اولویت‌های سرمایه‌گذاری افزود: اتاق بازرگانی آمادگی دارد با همکاری دستگاه‌های متولی، مطالعات اولویت‌های سرمایه‌گذاری گردشگری را انجام دهد و مسیر ورود سرمایه‌گذاران را تسهیل کند.
دبیر اتاق کاشان تصریح کرد: اتاق می‌تواند برای سرمایه‌گذاران فاقد طرح مشخص، بسته‌های آماده سرمایه‌گذاری شامل مجوزها، زمین و هماهنگی‌های بین‌دستگاهی فراهم کند تا فرآیند تصمیم‌گیری و اجرا شفاف‌تر و کوتاه‌تر شود.
وی تأکید کرد: اتاق بازرگانی در کنار بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی، نقش تسهیل‌گر توسعه پایدار گردشگری منطقه را ایفا خواهد کرد.

«ضرورت برنامه‌ریزی برای جذب گردشگران خارجی و توسعه پایدار گردشگری کاشان»

مهدی هادی‌زاده، عضو کمیسیون صنایع‌دستی و گردشگری اتاق بازرگانی کاشان، با اشاره به چالش‌های جذب گردشگر خارجی اظهار کرد: متأسفانه گردشگری ایران در حال خروج از «سبد مصرفی» گردشگران خارجی است و این روند، آینده این بخش را با تهدید جدی مواجه کرده است.
وی افزود: جذب گردشگر خارجی نیازمند سیاست‌گذاری روشن و جایگاه مشخص در برنامه‌های کلان کشور، به‌ویژه برنامه‌های پنج‌ساله توسعه است و بدون توجه راهبردی حاکمیت، نمی‌توان انتظار بهبود پایدار در این حوزه داشت.

«کاشان با بیش از ۱۷۰۰ بنای تاریخی و ۳۲۰۰ تخت اقامتی، مقصد رسمی گردشگری کشور شد»

علیرضا عبدالله‌زاده، رئیس میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی کاشان، با قدردانی از اتاق بازرگانی کاشان برای برگزاری این نشست، بر ضرورت بهره‌گیری از نگاه‌های تخصصی و تجربیات ملی و بین‌المللی در تصمیم‌سازی‌های حوزه گردشگری تأکید کرد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های کم‌نظیر کاشان گفت: این شهرستان بیش از ۱۷۰۰ بنای واجد ارزش تاریخی دارد و در حوزه‌های مختلف، از جمله معماری، نساجی سنتی، فرش، آیین قالیشویان و باغ جهانی فین دارای برندهای ملی و جهانی است؛ ظرفیت‌هایی که کاشان را به مقصدی متمایز در استان اصفهان و کشور تبدیل کرده‌اند.
عبدالله‌زاده افزود: کاشان از یک مقصد عبوری به مقصد رسمی گردشگری تبدیل شده و میانگین اقامت گردشگران به حدود ۲.۵ شب افزایش یافته است. به گفته وی، بر اساس آمارهای رسمی، میانگین ضریب اشغال تخت‌های اقامتی کاشان به بیش از ۵۳ درصد رسیده و در ایام اوج سفر، به ۷۰ تا ۱۰۰ درصد نیز افزایش می‌یابد.
رئیس میراث‌فرهنگی کاشان با اشاره به وجود بیش از ۳۲۰۰ تخت اقامتی رسمی و فعالیت گسترده اقامتگاه‌های سنتی و بوم‌گردی، اظهار کرد: کاشان در صدر شهرهای کشور از نظر مجموعه‌های اقامتی سنتی قرار دارد و به‌زودی اتحادیه تشکل‌های حرفه‌ای اقامتگاه‌های سنتی در این شهرستان تشکیل می‌شود.
وی همچنین از برنامه‌ریزی برای چهارفصل‌سازی گردشگری کاشان خبر داد و گفت: پاییز به فصل جشنواره‌های کاشان تبدیل شده و برای زمستان، به‌ویژه بهمن‌ماه، و همچنین تابستان آینده برنامه‌ها و رویدادهای متنوعی از جمله گردشگری شبانه و فستیوال‌های نور، صدا و معماری در دستور کار قرار دارد.
عبدالله‌زاده در پایان با اشاره به تشکیل کمیته مشورتی گردشگری با حضور فعالان، نخبگان و دستگاه‌های اجرایی، تأکید کرد: گردشگری باید به یکی از اولویت‌های اصلی مدیریت شهری تبدیل شود تا کاشان به‌عنوان مقصدی در دسترس، مقرون‌به‌صرفه و برخوردار از زیرساخت‌های استاندارد، خدمات شایسته‌تری به گردشگران ارائه دهد.

حسین حسین زاده رئیس هیئت مدیره فولاد کویر در دیدار با وزیر صمت و استاندارد اصفهان ضمن قدردانی از عملکرد ادارات کل صمت اصفهان و کاشان و آران و بیدگل و همراهی مردم عزیز و شریف کاشان آران و بیدگل و مسئولان محلی گفت: ظرفیت‌های کم نظیری وجود دارد که می‌توانیم گام‌های بلندی به جمع توسعه پایدار منطقه برداریم و موتور توسعه پایدار منطقه و کشور را با سرعت بیشتری به حرکت در آوریم.

او با اشاره به ظرفیت‌هایی نظیر پیشینه تاریخی و صنعتی منطقه (هفت هزار سال و اولین تمدن شهری جهان)، سند آزمایش سرزمین مصوب 1399/12/11، نیروی انسانی شریف، تاکتیک پذیر؛ تحصیل کرده و با همت و با انگیزه، موقعیت فوق العاده جغرافیایی و نزدیکی به پایتخت و مرکزیت کشور، وجود تولید حدود 1115 لیتر بر ثانیه پساب انسانی که هم اکنون فقط 115 لیتر آن استعمال می‌شود، وجود تصفیه خانه کاشان با قابلیت تصفیه 550 لیتر بر ثانیه پساب، احداث اولین و بزرگترین کارخانه فرآوری پساب توسط مجتمع فولاد کویر با روش MBR و دسترسی به تکنولوژی این امر مهم با ظرفیت و قابلیت تصفیه 90 لیتر بر ثانیه، حجم عظیمی از سرمایه که متناسفانه سرگردان است و در منطقه از آن به شکل شایسته ای بهرهبرداری نمی‌شود، سرمایه‌گذاران باهوش، با انگیزه، پرکار و خلاق در منطقه، وجود زیرساخت های ویژه ای نظیر: راه، راه آهن، فرودگاه و تابش ویژه خورشید به منظور تولید برق از انرژی‌های تجدید پذیر اظهار داشت: با توجه به ظرفیت‌های موجود تولید 800.000 تن فولادهای مدرن و کیفی این قابلیت در منطقه وجود دارد که اولین شهرک صنایع پایین دستی آب صفر و کربن صفر ایران بر پایه شرکت‌های دانش بنیان و فنآور احداث شود.
فولاد کویر ظرفت 20 سال گذشته 11 میلیون تن فولاد تولید و به عنوان نخستین و بزرگترین تولید بخش خصوصی صادرات محور، کارآفرین برتر، صنعت سلامت محور،صادرکننده نمونه ملی و جزو IMI100 (صد شرکت برتر ایران) و با بهره‌برداری از این شرکت ارزش افزوده انتهای زنجیره فولاد که بسیار قابل توجه است و با اشتغالزایی تخصص و مهارت محور موجبات رشد و پیشرفت منطقه را فراهم آورد.

نشست فعالان اقتصادی منطقه که با حضور سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت در سالن همایش های اتاق بازرگانی کاشان برگزار شد.

در نشست تخصصی فعالان صنعت نمک عصر روز شنبه در اتاق بازرگانی کاشان، به اهمیت این ماده معدنی در زنجیره صنایع کشور و از نبود نگاه راهبردی و کمبود کارشناسان متخصص حوزه نمک در وزارت صمت مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

محمود تولایی، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی کاشان، با تأکید بر اینکه «نمک یکی از فرصت‌های راهبردی منطقه است»، گفت:«سال‌هاست که اتاق و متخصصان داخلی روی موضوع نمک مطالعات عمیق انجام داده‌اند؛ حتی طراحی شهرک فرآوری شیمیایی نمک نیز در دستور کار بوده، اما این پروژه به دلیل واگذاری‌های غیرکارشناسی و ورود برخی نهادها بلاتکلیف مانده است.»
تولایی با انتقاد از نبود نگاه حرفه‌ای در تصمیم‌گیری‌های دولتی افزود:«وقتی کارشناسی که دانش کافی ندارد برای این صنعت نسخه‌نویسی می‌کند، خروجی‌اش فقط ایجاد مانع برای تولیدکننده است. ضروری است که وزارت صمت تعیین کارشناس تخصصی حوزه نمک را به انجمن نمک ایران یا تشکل‌های تخصصی واگذار کند.»
او تأکید کرد:«تا زمانی که پرونده‌های صنعت نمک در دست افراد غیرمتخصص است، نمی‌توان انتظار پیشرفت داشت. بهترین راه این است که این حوزه به بخش خصوصی متخصص تفویض شود.»

 غلامعباس حرمتی رئیس انجمن نمک ایران با اشاره به اینکه ایران بین ۷ تا ۸ درصد ذخایر معدنی جهان را در اختیار دارد، گفت:«نمک یکی از مواد معدنی کاملاً مغفول است؛ در حالی که بیش از ۱۴ هزار کاربرد صنعتی دارد و بخش‌هایی مانند پتروشیمی، آلومینیوم، PVC، حفاری چاه‌های نفت و گاز و ده‌ها صنعت دیگر مستقیماً به آن وابسته‌اند.»
او توضیح داد که ۹۲ درصد اقتصاد کشور به محصول کاستیک متکی است؛ ماده‌ای که مستقیماً از نمک تولید می‌شود. حرمتی افزود:«اگر نمک و کاستیک نباشد، پالایشگاه‌های بنزین، نیروگاه اتمی، صنایع آلومینیوم، PVC و حتی عملیات کنترل آتش در چاه‌های نفت مختل می‌شود؛ با این حال هیچ کارشناس متخصصی در ساختار وزارت صمت برای این حوزه تعریف نشده است.»
ایران ظرفیت دارد، اما تولید عقب است
به گفته رئیس انجمن نمک ایران، سالانه ۳۰۰ میلیون تن نمک در جهان تولید و جابه‌جا می‌شود؛ چین با ۶۰ میلیون تن، آمریکا با ۴۰ میلیون تن و هند با ۳۰ میلیون تن رتبه‌های اول تا سوم را دارند. ترکیه نیز با ۹ میلیون تن تولید، یکی از بازیگران اصلی صادرات نمک در منطقه است.
حرمتی افزود:«ایران چهار نوع منبع نمک—کوهی، دریاچه‌ای، دریایی و چشمه‌ای—را هم‌زمان دارد؛ ظرفیتی که در کمتر کشوری دیده می‌شود. با این حال، با وجود پتانسیل ۵۰ تا ۶۰ میلیون تنی، تولید واقعی ما تنها حدود ۴.۵ میلیون تن است.»
فرآوری؛ حلقه مفقوده صنعت نمک ایران
او علت عقب‌ماندگی ایران را بی‌توجهی به فناوری و فرآوری دانست:«نمک بالای ۹۹ درصد خلوص در بازار جهانی تا ۶۰ دلار قیمت دارد، اما نمک ۹۴ تا ۹۸ درصدی ایران به دلیل خام‌فروشی ارزش پایینی دارد. کشورهایی مثل ترکیه و آلمان فقط با به‌روزکردن تجهیزات توانسته‌اند تولید و صادراتشان را چند برابر کنند.»
حرمتی تأکید کرد که با ایجاد سه تا چهار «هاب منطقه‌ای فرآوری نمک» در کشور، می‌توان ارزش افزوده صنعت را جهش داد. او از طرح احداث خط شست‌وشوی جدید تولید نمک ۹۹ درصد خبر داد و گفت این پروژه طی پنج تا شش ماه آینده افتتاح می‌شود.
هشدار درباره بحران آینده خاورمیانه
رئیس انجمن نمک ایران به نکته مهمی نیز اشاره کرد:«اکتشافات میادین نفتی خاورمیانه تا عمق هزار متری انجام شده و امروز لازم است به عمق پنج‌هزارمتری برویم. افزایش عمق حفاری یعنی مصرف نمک چند برابر خواهد شد. کشورهای منطقه از حالا به دنبال تضمین تأمین نمک هستند؛ عربستان و عمان به ما اعلام کرده‌اند هر مقدار نمک با کیفیت بالا تولید کنیم، خریدارند.»
گلایه از سیاست‌گذاری و حقوق دولتی
حرمتی یکی از مشکلات جدی معادن نمک را افزایش ناگهانی حقوق دولتی و نبود ثبات در سیاست‌های انرژی دانست:«در آیین‌نامه صراحتاً آمده که حقوق دولتی باید هر سه سال یک‌بار و بر اساس طرح مصوب بازنگری شود، اما اکنون افزایش‌های یکباره و غیرکارشناسی، نفس معادن را گرفته است.»
او بی‌ثباتی قیمت سوخت و نگرانی مداوم بهره‌برداران را مانع سرمایه‌گذاری عنوان کرد.
از پیگیری تا بهره بردای واقعی
مهدی گرگ پور با ارائه گزارشی از روند شکل‌گیری و فعالیت‌های «انجمن صنفی کارفرمایی معدن‌داران نمک» گفت:«پس از حدود یک سال پیگیری مستمر، در سال ۱۴۰۲ موفق شدیم این انجمن را با نظارت وزارت صمت به ثبت برسانیم. بر اساس آمارهای رسمی وزارتخانه، بیش از ۱۵۰ مجوز بهره‌برداری برای معادن نمک صادر شده و ظرفیت اسمی پروانه‌ها حدود ۲۷ میلیون تن است؛ اما میزان بهره‌برداری واقعی به دلایل مختلف بسیار کمتر از این عدد است.»
او با اشاره به وضعیت پراکندگی ذخایر نمک در کشور افزود:«چهار استان سمنان، خوزستان، هرمزگان و فارس دارای ذخایر مهم نمک هستند. با وجود اینکه فارس و هرمزگان تولید قابل توجهی ندارند، رقابت اصلی در حوزه نمک میان دو استان سمنان و خوزستان شکل گرفته است. در مجموع، وضعیت بهره‌برداری به‌ویژه در بخش‌هایی مثل تهران رضایت‌بخش نیست.»
تسریع امور با عضویت در خانه معدن
گرگ پور عضویت انجمن در خانه معدن ایران را یکی از نقاط عطف فعالیت‌های انجمن عنوان کرد و گفت این عضویت موجب تسهیل بسیاری از امور و پیگیری‌های حقوقی و صنفی شده است.
برنامه‌های استانی و حضور فعال انجمن
او به برگزاری جلسات هیات‌مدیره و برنامه‌های استانی انجمن اشاره کرد و گفت:«بازدیدهای میدانی در استان‌های معدنی در دستور کار قرار دارد. سال گذشته بازدیدهای سمنان برگزار شد و برنامه بازدید خوزستان نیز پیش‌بینی شده بود. کاشان هم به دلیل داشتن معادن ارزشمند در محدوده شمال استان اصفهان، در برنامه بازدیدهای ما قرار دارد.»
معرفی نماینده انجمن در استان اصفهان
گرگ پور همچنین از معرفی آقای احمدی، یکی از پیشکسوتان و فعالان باسابقه این حوزه، به‌عنوان نماینده انجمن در استان اصفهان خبر داد و گفت:«با توجه به تجربه ارزشمند ایشان، به‌ویژه در حوزه دریاچه نمک و ارتباطات گسترده‌ای که با بهره‌برداران دارد، امیدواریم فعالیت‌های انجمن در این استان با جدیت بیشتری دنبال شود. حوزه نمک متأسفانه پشتوانه تشکیلاتی قدرتمندی نداشته و لازم است از فعالانی که تجربه و اعتبار دارند حمایت شود تا صدای تولیدکنندگان شنیده شود.»

مراسم ختم مرحوم مهندس سید علی دیانت، پیشکسوت برجسته صنعت نساجی و رئیس فقید اتاق بازرگانی کاشان، شامگاه دهم آذرماه در مسجدالحسین(ع) با حضور گسترده خانواده محترم، فعالان اقتصادی، صنعتگران، پیشکسوتان و شهروندان برگزار شد.

در این مراسم، محمود تولایی، نایب‌رئیس اتاق بازرگانی کاشان، با ابراز تأثر عمیق از درگذشت این مدیر فرهیخته، مهندس دیانت را «نماد اخلاق حرفه‌ای، صداقت، پشتکار و خدمت به صنعت» توصیف کرد.

تولایی با اشاره به بیش از چهار دهه فعالیت مؤثر مرحوم دیانت در اتاق بازرگانی گفت: «از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا سال‌های اخیر، مهندس دیانت همواره در خط مقدم مسئولیت، همراه تولیدکنندگان و صنعتگران بود. او چه در مدیریت صنعتی و چه در عرصه‌های صنفی و اجتماعی، شخصیتی کم‌نظیر و قابل اتکا بود.»

نایب‌رئیس اتاق کاشان افزود: «مرحوم دیانت با دقت‌نظر، دانش فنی و روحیه منصفانه خود، از حقوق فعالان اقتصادی به‌ویژه در هیأت‌های حل اختلاف مالیاتی دفاع می‌کرد و بسیاری از تولیدکنندگان، سال‌ها او را پناه و مشاور امین خود می‌دانستند.»

او همچنین با اشاره به علاقه‌مندی زنده‌یاد دیانت به مطالعه و یادگیری مستمر بیان کرد: «علاوه بر مدیریت صنعتی، مهندس دیانت روحیه‌ای پژوهشگر داشت. در سفرهای کاری و جلسات مختلف، همیشه در حال مطالعه و یادگیری بود و این ویژگی، او را به مدیری فراتر از زمان خود تبدیل کرده بود.»

تولایی ادامه داد: «در سفرهای مشترکی که به کشورهای مختلف از جمله آمریکای لاتین داشتیم، رفتار متین، احترام به دیگران و شخصیت متواضع او همیشه زبانزد بود. مهندس دیانت نه‌فقط یک مدیر صنعتی، بلکه یک انسان شریف، منظم و دقیق بود که شأن حرفه‌ای و شخصی خود را حفظ می‌کرد.»

وی با اشاره به سال‌های پایانی عمر مرحوم دیانت گفت: «با وجود بیماری، هیچ‌گاه گلایه‌ای از او نشنیدیم. همچنان با آرامش و امید سخن می‌گفت و دل‌مشغول پیشرفت صنعت منطقه بود. باور دارم که فقدان او، نه فقط برای جامعه اقتصادی کاشان، بلکه برای همه ما که سال‌ها از دانش و منش او بهره بردیم، ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر است.»

مراسم با دعا برای شادی روح آن مرحوم و تسلیت به خانواده محترم دیانت، همکاران صنعتی و جامعه اقتصادی منطقه پایان یافت.

روحش شاد، یادش گرامی.