چهارشنبه, 21 تیر 1396 12:16

کویر مرنجاب و دریاچه نمک

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

کویر مرنجاب و دریاچه نمک آران و بیدگل در فاصله حدود 35 کیلومتری شمال شرقی شهرستان آران و بیدگل از توابع کاشان در استان اصفهان قرار دارد. این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل از غرب به کویر مسیله و دریاچه های نمک حوض سلطان و حوض مره از شرق به کویر بندریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستان های آران و بیدگل کاشان محدود می ‌شود. کویر مرنجاب دارای جاذبه های طبیعی و تاریخی بی نظیری همچون تپه های ماسه ای، دریاچه نمک، جزیره سرگردان، کاروانسرای مرنجاب و چاه های دستکن است. جزیره سرگردان در 10 کیلومتری کاروانسرای مرنجاب و داخل دریاچه نمک است.

کویر مرنجاب :
ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آب های آزاد در حدود ۸۵۰ متر می ‌باشد. قسمت عمده این کویر پوشیده از تپه‌های شنی و ریگزار است. کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است. عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شورپسند از جمله درخت های گز و تاق و بوته‌های قیچ است.
پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است. از جمله حیوانات موجود می‌ توان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، بزمجه، آفتاب‌پرست، انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب، شاهین اشاره کرد. در سال اخیر یک جفت پلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده ‌است.
کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می ‌شود. تپه‌های شنی بلند و جنگل های تاق جلوه زیبایی به این منطقه بخشیده ‌است. دریاچه نمک آران و بیدگل و جزیره سرگردان از دیگر نقاط دیدنی منطقه محسوب می ‌شوند. چاه تاریخی دستکن در قسمت شرق کویر، محل آبشخور شترهای کاروان ها بوده ‌است. قلعه مرنجاب، کاروانسرایی است در کویر که در مسیر راه ابریشم قرار دارد و کاروان ها برای سفر به خراسان، اصفهان، ری و بالعکس از این مسیر می‌ گذشتند.

مسیر دسترسی به کویر مرنجاب :
ـ مسیر اول : مسیر شهر آران و بیدگل به سمت پادگان ارتش و سپس جاده خاکی مرنجاب که پس از طی مسافتی در حدود ۴۵ کیلومتر به مرنجاب می ‌رسد.
ـ مسیر دوم : مسیر آران و بیدگل به ابوزیدآباد و سپس کاروانسرای سفیدآب و مرنجاب می‌ باشد
ـ مسیر سوم : مسیر پارک ملی کویر است که از پیشوا آغاز شده و سپس مبارکیه (۱۵ ک.م.) – قصر بهرام (۶۰ ک.م) – کاروانسرای سفیدآب (۸۰ ک.م.) – و سپس مرنجاب (۵۰ ک.م.) می ‌باشد. شایان ذکر است تردد در این جاده تا سفیدآب نیاز به مجوز از سازمان حفاظت از محیط زیست استان سمنان دارد.

دریاچه نمک آران و بیدگل :
دریاچه نمک آران و بیدگل بزرگترین دریاچه نمک طبیعی ایران و حتی جهان به شمار می رود که دارای وسعتی افزون بر دو هزار و ۵۰۰ کیلومتر مربع است. این دریاچه زیبا و منحصر به فرد که بین استان های اصفهان، سمنان و قم مشترک است با ۸۰ کیلومتر طول و ۳۰ کیلومتر عرض است دریاچه نمک از شمال به دشت ورامین، از جنوب به شهرستان آران و بیدگل، از مشرق به سیاه کوه و از مغرب به استان قم محدود می شود مساحت این دریاچه بالغ بر 2400 کیلومتر است و در فاصله ی 55 کیلومتری شمال شهرستان آران و بیدگل قرار دارد. این دریاچه نمک را دریاچه نمک قم نیز می نامند.
دریاچه نمک آران و بیدگل یکى از دیدنى هاى استثنایى و منحصربه فرد طبیعى کشورمان است. این دریاچه در اصل بقایاى دریاى مرکزى ایران و حاصل چند هزار ساله ورود شورآب رودها و سیلاب هایى است که نمک خاک شور منطقه را در خود حل کرده و پس از تبخیر در این دریاچه انباشته است وسعت دریاچه نمک در حدود 647 کیلومتر مربع می باشد. این دریاچه شکلی شبیه به یک مثلث دارد که راس آن به سمت شمال است. طول قاعده این مثلث 65 کیلومتر و ارتفاع آن 68 کیلومتر می باشد. زمین این دریاچه پوشیده از رسوبات نمک است که بر اثر انباشته شدن سیلاب ها و آب های سطحی در طول قرن ها پدید آمده است. عمق نمک این دریاچه بین 5 تا 54 متر متغیر است که توسط لایه های خاک رس از یکدیگر جدا شده اند.
با هر بار بارش و تبخیر آب در این دریاچه، نمک های موجود کرت بندی های زیبایی به شکل پلی گن تشکیل می دهند که دیدن مناظر آن خالی از لطف نیست. زمین های اطراف این دریاچه بشدت باتلاقی می باشند که وسعت باتلاق ها در منطقه غرب دریاچه به مراتب وسیعتر از مناطق دیگر آن است. از جمله مناطق باتلاقی این دریاچه می توان به حوض قیلوقه در شرق و یا باتلاق دو کویری در منطقه جنوب شرقی دریاچه اشاره کرد. از جمله مناطق دیدنی این دریاچه جزیره سرگردان می باشد که در قسمت جنوبی جزیره واقع است. ارتفاع متوسط دریاچه نمک از سطح دریا 707 متر می باشد. قسمت های شمالی دریاچه از ارتفاع کمتری برخوردار هستند.
دریاچه نمک آران در اکثر ماه های سال خشک و پوشیده از نمک است. در ماه های بارندگی ارتفاع آب این دریاچه در بعضی از مناطق به 2 سانتی متر می رسد ولی پس از تابش خورشید به سرعت تبخیر می شود. رودهای مهمی که به این دریاچه وارد می شوند در سمت شمال و مغرب قرار دارند و عبارتند از : رود شور، رود کرج، جاجرود، حبله رود و قره سو. مهمترین ترکیباتی که در دریاچه ی نمک وجود دارد عبارتند از : کلرید سدیم، سولفات سدیم، کلرید منیزیم، سولفات منیزیم و …

کاربرد دریاچه نمک آران و بیدگل در کشور :
فصل برداشت نمک، تابستان است چون در زمستان سطح آب بالاست و خورشید نمى تواند آن را تبخیر کند در تابستان با تبخیر آب، نمک ها برداشت و دپو مى شود تا در طول سال، آن را از این محل به بیرون برانند. در اصل، بیشتر نمک خوراکى و صنعتى کشور از همین دریاچه تأمین مى شود. به گفته یک مسئول محلى، بر اثر شدت سرماى زمستان گذشته همه نمک انباشته شده دردریاچه براى استفاده در سطح جاده هاى کشور مورد استفاده قرار گرفته است. دریاچه نمک از قدیم الایام براى تأمین نمک طعام (که بدون هیچگونه فرآورى خاصى به سهولت از سطح دریاچه برداشت مى شود و نیاز به تصفیه ندارد) مورد بهره بردارى بوده است. وانگهى خاصیت دیگر این دریاچه وجود ۲۰میلیون تن «یون منیزیم» است که کارکرد موثرى در صنایع نسوز دارد. در دریاچه علاوه برمنیزیم، از شورابه ها ۱۰الى ۱۲نوع منابع کانى مى توان استحصال کرد که در صنایع کود شیمیایى، کاغذ، عایقکارى لوله، ضدیخ، مواد آرایشى، پزشکى و شیشه کاربرد دارد.

مسیر دسترسی به دریاچه نمک آران و بیدگل :
دو راه برای ورود به دریاچه وجود دارد :
ـ راه اول، در مسیر آران به مرنجاب پس از طی مسافتی در حدود 35 کیلومتر به دو راهی دریاچه نمک می رسید.
ـ مسیر دوم، پس از عبور از کاروانسرای مرنجاب و طی مسافتی در حدود 10 کیلومتر به دو راهی چاه دستکن می رسید که با انتخاب مسیر سمت دریاچه می توان وارد دریاچه شد. لازم به ذکر است که زمین های اطراف دریاچه بشدت باتلاقی هستند. با این وصف رانندگی در خارج از این دو مسیر می تواند مشکل آفرین باشد. گروه های زیادی در ورود به دریاچه از مسیر حوض قیلوقه، پس از فرو رفتن خودرو در باتلاق بدون نتیجه سفرشان به پایان رسید.

جزیره سرگردان :
جزیره سرگردان در موقعیت جغرافیایی N342241 E515155 در دریاچه نمک مسیله واقع است گفتنى است که یکى از دیدنى هاى دیگر دریاچه نمک، وجود جزایرى است که در چند جاى دریاچه براى خود جا خوش کرده اند که بزرگترین آنها را “جزیره سرگردان” مى نامند. جزیره سرگردان که با حالتی مدور با شعاع تقریبی یک هزار و ۵۰۰ متری در حاشیه جنوب شرقی دریاچه و در فاصله شش کیلومتری شمال کاروانسرای مرنجاب قرار دارد. در دو انتهای جزیره دو چاه قرار دارد که برای لرزه نگاری زلزله تعبیه شده و دستگاه های لرزه نگار در آن نصب شده است.
بلندترین نقطه جزیره در حدود 824 متر ارتفاع دارد و با توجه به ارتفاع 788 متری نمکزار مجاور آن، در حدود 36 متر از سطح کویر بالاتر است. جزیره اصلی مشتمل بر چندید تپه آتشفشانی است. پوشش گیاهی در این منطقه به دلیل شوری جنس خاک متاثر از کویر نمک و وجود بادهای شدید در آن بسیار ضعیف و ناچیز است. پوشش گیاهی در آن عمدتا درمنه دشتی است که در لای تپه ها قابل مشاهده است. جنس خاک در این جزیره رس به همراه سنگفرسی از سنگ های متخلخل آتشفشانی بر روی سطح آن است. حیات جانوری در جزیره به ندرت قابل مشاهده است. در شب به دلیل سفیدی نمک بسیاری از جانورانی که راه گم کرده اند به سمت دریاچه نمک و بعضا جزیره سرگردان حرکت می کنند که این عمل باعث شده است بسیاری از شکارچیان غیر مجاز و افراد سودجو نسبت به شکار آنان اقدام کنند. جزیره سرگردان از ساحل جنوبی نمکزار در حدود 4 کیلومتر هوایی فاصله دارد. مناظر دریاچه نمک، تپه های مرنجاب از فراز این جزیره بسیار زیبا و رویایی است. چنانچه هوا صاف باشد قله دماوند نیز از این منطقه در جهت شمال قابل مشاهده است.

چرایی نامگذاری این جزیره به جزیره سرگردان :
از دید پیشینیان دائما در حال حرکت بود و از جایى به جاى دیگر حرکت مى کرد اما امروزی ها دریافته اند که هنگامى که از فاصله دور به جزیره نگاه مى کنید، دو انتهاى خط افق در جزیره محو و منظره اى مانند کشتى سرگردانى در دریاى بیکران پدیدار مى شود و در اصل محو شدن دو انتهاى خط افق ناشى از گرماى شدید منطقه و در نتیجه خطاى دید و شکست نور است.
این جزیره که بلندترین نقطه اش حدود ۸۰۸ متر بالاتر از سطح دریاست و از سنگ هاى متخلخل آتشفشانى تشکیل شده و عارى از پوشش گیاهى است، در فاصله پنج کیلومترى شمال کارونسراى مرنجاب قرار دارد. درهر صورت، دریاچه نمک به عنوان عروس دلرباى کویر مرنجاب مى تواند نقش بالایى در جذب گردشگر داشته باشد بویژه اینکه کاروانسراى تاریخى «مرنجاب» به عنوان یک اقامتگاه دنج در مجاورت این دریاچه براى خود جا خوش کرده است. در بعضى از سال ها در اوایل پاییز فلامینگوهاى مهاجر نیز در این دریاچه اطراق مى کنند و به زیبایى آن مى افزایند ضمن اینکه برگزارى مسابقات رالى در گستره کویرى این خطه نیز بر جذابیت آن افزوده است. تهرانى ها و اصفهانى ها با سه، چهار ساعت رانندگى مى توانند خود را به این مکان دلفریب برسانند و زیبایى هاى کویر را از نزدیک ببینند و با اطراق در کاروانسراى دنج مرنجاب و همنشینى با عروس کویر یعنى دریاچه سحرانگیز نمک، استنشاق پاکترین هواى کویرى و رویت ستاره بارانترین شبها، یک بقچه خاطرات فراموش نشدنى را به شهرهاى دود و دم زده خود، سوغات ببرند.

برای بازدید مجازی (عکس 360) از کویر مرنجاب و بازدید مجازی جزیره سرگردان و بازدید مجازی دریاچه نمک آران و بیدگل در سایت 360 سیتیز، لینک های زیر را کلیک کنید.

برای بازدید مجازی کویر مرنجاب در نمای اول کلیک کنید

برای بازدید مجازی کویر مرنجاب در نمای دوم کلیک کنید

برای بازدید مجازی دریاچه نمک آران  و بیدگل در نمای اول کلیک کنید

برای بازدید مجازی دریاچه نمک آران و بیدگل در نمای دوم کلیک کنید

برای بازدید مجازی دریاچه نمک آران و بیدگل در نمای سوم کلیک کنید

برای بازدید مجازی جزیره سرگردان کویر مرنجاب کلیک کنید

پیشنهاد ویژه:

در صورتی که قصد سفر به این منطقه را دارید تنها سفر نکنید. مجهز به قطب نما و جی پی اس باشید. بدون داشتن راهنما وارد دریاچه نمک نشوید. با وسیله نقلیه خیلی به جزیره نزدیک نشوید زیرا زمین های اطراف آن باتلاقی است (فاصله ای در حدود 200 متر مناسب است). در زمان رانندگی در دریاچه نمک حتما از عینک های آفتابی استفاده کنید تا آسیبی به چشمان شما وارد نشود. آب کافی همراه داشته باشید.

وسایل و تجهیزات مهم در کویر نوردی را به اختصار می توان اینگونه برشمرد : کفش مناسب، کوله پشتی، پوشش مناسب، کرم ضد آفتاب، عینک آفتابی، کلاه، کیسه خواب، کیت مارگزیدگی، وسایل جهت یابی، کارد شکاری، چراغ قوه، کبریت، جعبه کمکهای اولیه و کیسه بقا

شایان ذکر است که در 40 کیلومتری کاروانسرا، کمپی با نام کافه احمد برپا می کنند که چادر و پتو کرایه می دهند و برنامه های رصد ستارگان و شترسواری را اجرا نموده و در صورت نیاز راهنما جهت گشت و گذار در قسمت های دیدنی کویر در اختیارتان می گذارند.

خواندن 1985 دفعه